با تشکر از استاد عزیز و ارجمندم دکتر یونس شکرخواه

 آنلاین در مقابل چاپ سنتی

« چاپ مرده است، چاپ جایی است که واژه ها برای جان سپردن به آنجا می روند. ایده هایی که رهسپار صفحات می شوند، در همان نقطه به پایان می رسند و ... »   جف جارویس

عوامل موثر در مزیت ژورنالیسم آنلاین بر روزنامه های نوشتاری:

الف: عدم محدودیت زمانی و مکانی

ب: امکان دسترسی به ادبیات جهانی واژه ها

ج: امکان استفاده از گرافیک متحرک، موسیقی، صدا و تصویر

د: امکان ارتباط بی واسطه

ه: امکان کنش و واکنش دو سویه

و: امکان شخصی سازی

ن: رفتارهای افقی و بدون سلسله مراتب

خبرنگاری آنلاین چیست؟

خبرنگاری آنلاین دارای برخی از ویژگیهای روزنامه نگاری مطبوعاتی و خبرنگاری برای شبکه های رادیویی و تلویزیونی است، و ویژگیهای دیگری نیز دارد که مختص اینترنت هستند.

جاناتان دوب ناشر سایبر جورنالیست . نت اظهار می دارد، "خبرنگار آنلاین باید به طور همزمان در سطوح مختلف فکر کند: کلمات،    ایده ها ، ساختار گزارش، طراحی، ابزارهای تعاملی، عکسها و قضاوتهای خبری."

او اضافه کرده است:"کار تلویزیون نشان دادن اخبار است، کار مطبوعات بیشتر به شرح و تو ضیح اخبار مربوط می شود، گزارش آنلاین یعنی نمایش، تعریف، شرح و تعامل خبر." برای امکان پذیر ساختن این موارد ، خبرنگار آنلاین اطلاعات را در لایه های مختلف با استفاده از قالب های گزارشی متنوع ارائه می کند.

قالب های گزارشی آنلاین

اصلی ترین قالب گزارشی آنلاین شکل «پرینت پلاس» است. این گزارش یک متن نوشتاری است که شامل عناصر اضافه دیگری از قبیل عکس، صوت و ویدیو یا هایپرلینکهای دیگر به اطلاعات بیشتر است. با تعبیر لینکهای مختلف، خبرنگار می تواند مخاطب را در مسیر کسب اطلاعات بیشتر در تارنماهای جداگانه هدایت کند، که برخی از آنها ممکن است از منابعی به غیر از آن سازمان خبری با سابقه یا پیشینه خبری بیشتر ارائه شده باشند. گزارشهای آنلاین را می توان با اضافه کردن لینک های دیگر به پایگاه داده هایی که کاربر می تواند در آنها به جستجو بپردازد، بهتر و غنی تر ساخت.

گزارشگری مبتنی بر منبع باز

طبق رسوم ، روزنامه نگاران موضوع گزارشهای در دست تهیه را مخفی نگه می دارند. آنها نمی خواهند با اعلام سوژه فرصت تهیه گزارش اختصاصی خود را به رقیب بدهند.

رویکرد گزارشگری مبتنی بر منبع باز    (open source reporting) درست برعکس است. گزارشگر موضوع گزارش مورد نظرش را اعلام می کند و از خوانندگان می خواهد برای موضوع لید، منبع و ایده بفرستند.

گزارشگری منبع باز مبتنی بر الگوی همکاری متقابل است و نشات گرفته از آرمانی که باور دارد منابع و اطلاعات یک جامعه متشکل از خوانندگان، بیشتر از یک خبرنگار یا تحریریه است.

گزارشگری توزیع شده

گزارشگری توزیع شده یا توزیعی   (distributed reporting) یا تکیه بر سهم خوانندگان در فرستادن اطلاعات، گزارشگری منبع باز را یک گام فراتر می برد. در این الگو خوانندگان خود به گزارشگر تبدیل می شوند. آنها اطلاعات را در یک پایگاه داده ای از گزارشهای پراکنده منتشر می کنند که پس از گردآوری برای نشر نهایی آماده میشود. به طور قطع ویکی پیدیا مشهورترین نمونه این نوع گزارشگری در جهان است.

نویسندگی آنلاین

جاناتان دوب اظهار می دارد، نویسندگی آنلاین پیوندی است بین نویسندگی برای مطبوعات و نوشتن گزارش های مخصوص شبکه های پخش اخبار. او اشاره می کند که سبک کوتاه و ساده ای که گویندگان خبری ترجیح می دهند از آن استفاده کنند، نویسندگی آنلاین را ساده تر کرده است. او می گوید ولی تعداد زیادی از تارنماها قواعد اصلی خوب نوشتن را نادیده می گیرند.

دوب اضافه می کند، استفاده از لحن گفتاری مناسب است، ولی هنوز هم باید به قوائد دستوری و دیکته توجه کرد.

اسکات اتکینسون مدیر اخبار تلویزیون می گوید: بهترین توصیه اش این است که همانجوری برای اینترنت بنویسید که مثلا دارید برای دوستتان میل می نویسید.

او اضافه می کند، "معنی اش این نیست که می توانید غلط های دیکته ای داشته باشید یا به ساختار داستانی خود توجه نکنید یا موضوع اصلی را فراموش کنید. برعکس، معنی اش این است که باید به صمیمی ترین شکلی که می توانید بنویسید ."

از دکه روزنامه به دکه شیشه ای

با پیشرفت تکنولوژی اینترنت و فضای سایبر، دغدغه زمان و مکان برای کاربر از بین می رود، زیرا با انتقال روزنامه از دکه روزنامه فروشی به دکه شیشه ای ، کاربر می تواند از طریق مراجعه به فضای سایبر، روزنامه دلخواه خود را هر زمان که بخواهد بخواند. ژورنالیسم آنلاین به خاطر ساختار غیر متمرکز، افقی و دو سویه بودن کاربر را به فعالیت هر چه بیشتر در زمینه مشارکت در تهیه اطلاعات تبدیل می کند.

همچنین با گسترش متن هایپر، مخاطب و کاربر را بدون واسطه به منابع دیگر متصل میکند و به مخاطب اجازه می دهد اطلاعات بیشتری را کسب کند.

منابع:

www.hamshahrionline.ir
http://fa.wikipedia.org/wiki/
http://cyber-yasermokhtari.blogfa.com/post-2.aspx

مرتبط:

-یک روزنامه نگار آنلاین در مقابل یک روزنامه نگار چاپی-همشهری آنلاین- ترجمه یونس شکرخواه
-روزنامه نگاری آنلاین همراه با توهمات فائقه- همشهری آنلاین- دکتر نمک دوست
-گزارش نویسی در روزنامه نگاری آنلاین-همشهری آنلاین- ترجمه سالومه ابطحی
-چگونه برای وب بنویسیم- همشهری آنلاین- ترجمه سالومه ابطحی

فاکتورهای ارزیابی یک وب سایت ـ جلسه هفتم

منبع:

Evaluating websites :criteria and tools

اصی‌ترین فاکتور : محتوا

User context: مهم‌ترین فاکتور سرچ و نیازهای خود توست برای چه از وب استفاده می‌کنی؟ تجارت، تفریح و سرگرمی، پژوهش ...

سایت‌های متون علمی بسیار قوی و بر پایه متن هستند.

Web context: برخی از distinction تمایزات بصری که بیشتر بیانگر آن است که ماهیت محتوا را در چاپ نشان دهند در وب هم وجود دارند. اگر چه وب مشوق بیشتری برای استفاده از گرافیک دارد. حتی در رنگ می‌توان بیش از چاپ امکانات داشت.

درک اولیه از یک اتفاق

1ـ Author: چه قدر اعتبار دارند؟ وابستگی آنها چقدر است؟ زمینه آموزشی، نوشتار قبلی‌اش، تجربه او چقدر است؟ آیا کتاب‌هایی که نوشته در حوزه تخصصی او هست؟ به who's who باید مراجعه کنید که فرد چه کسی است؟

از راه‌های مختلف وابستگی‌ها و ارزش‌های آکادمیک افراد را می‌توان یافت. آیا معلمت راجع به نویسنده صحبت کرده و خودت کتابی دیده‌ای؟ بعضی اسامی در حوزه‌های مختلف مطرح می‌شوند. آیا نویسنده با نهاد خوش نام کار می‌کند؟ ارزش‌های پایه‌ای آن نهاد چیست؟

2ـ Date of publication: بالا یا پایین صفحه هست اگر نبود دنبال تاریخ کپی رایت می‌توان گشت. آخرین بازبینی همیشه پایین صفحه هست. 1ـ آیا متن به روز است یا قدیمی و کهنه است.
2ـ مضمون‌ها دچار تحول می‌شوند پس نیاز به اطلاعات جدید داریم. به خصوص در علوم انسانی به مواد چند سال قبل نیاز داریم. حتی ساعت و دقیقه را منابع خبری به ما می‌دهند.

3ـ Edition or Revision: چاپ اول است یا بازبینی شده است. در بازبینی حذف و اصلاحات انجام شده یا با نیازهای خواننده هماهنگ شده است. اگر در صفحات می‌‌گردیم باید دقت کنیم که صفحه بازبینی شده است یا خیر؟

4ـ publisher: اگر منبع توسط انتشارات دانشگاهی درآمده شهرت کافی دارد اما باید دید ناشر اعتبار کافی دارد یا خیر

5ـ Title of journal: آیا نشریه آکادمیک است یا عامیانه. اگر می‌خواهید خوب بفهمید سراغ تشخیص مجلات آکادمیک از غیر آکادمیک بروید.                                           Scholarly

آنالیز محتوا

باید بعد از درک اولیه بدنه مطلب را بررسی کنیم. باید از نیات نویسنده مطلع شویم بعد فهرست مندرجات و نمایه را ببینیم. بعد کتابشناسی را می‌بینیم. سرفصل‌ها را می‌خوانیم.

6ـ Internet Audience تحلیل مخاطب: برای مخاطب تخصصی است یا عام است. چیزی که در اختیار می‌گذارد ابتدایی است یا پیچیده و فنی.

7ـ Objective Reasoning استدلال عینی: اطلاعاتی که می‌دهد چقدر واقعیت است، چقدر نظر شخصی و چقدر تبلیغات و شعار است.

8ـ Coverage: ۱-آیا تمام منابع را می‌بیند و به مطالب دیگر ارجاع داده است؟ به حد کافی باید به منابع دیگر نگاه کنی تا بتوانی آن را مقایسه کنی. فقط خودت نمی‌توانی این امر را کشف کنی، باید با دیگران هم صحبت کنی. طیفی از دیدگاه‌ها را راجع به پوشش موضوع بگیر.

2ـ آیا مواد شما اولیه است یا ثانویه. خبرگزاری‌ها، اولیه باید باشند و روزنامه‌ها ثانویه‌اند. منابع اولیه ماده خام هستند اما منابع ثانویه متکی به منابع اولیه‌اند.

9ـ Writing style شیوه نگارش: جذاب بودن و قابل فهم بودن یا خیر؟

10ـ Evaluative Reviews ارزیابی نهایی و جمع‌بندی پایانی که براساس نگاه هر کسی است.

یک بحث آن است که فرد چقدر ارجاع خورده است.

برای مطالعه بیشتر:

Five criteria for evaluating web pages

Evaluating web sites

نوشتن برای وب (Writing for the web) ـ جلسه پنجم

یادداشت‌برداری از کلاس دکتر یونس شکرخواه

منبع این بحث: http://www.Macloo.com

Text Format (شکل متن) در محیط شامل عناصر زیر است:

1ـ پاراگراف‌های کوتاه

2ـ چانک (اطلاعات تکمیل‌کننده متن) Chunk: تقریباً می‌توان آن را مثل پانوشت دانست یا مثل گزاره‌های دیکشنری یعنی همان تعریف دائرت ‌المعارفی است. باید توجه داشت که چانک با سابقه خبر یا Background فرق دارد و در واقع اطلاعات تکمیل‌کننده است که می‌تواند مربوط به گذشته  یا آینده  هم باشد و در خبر اصلی نمی‌آید بلکه به آنها لینک داده می‌شود.

برای نوشتن چانک‌ها باید:

۱- آنها را کوتاه بنویسید و اندازه آن را متن اصلی مشخص می‌کند. زمان، مکان و شخص سه عاملی هستند که در روزنامه‌نگاری موضوع را عوض می‌کند و لذا چانک بین تغییر موضوعات قرار می‌گیرد یعنی زمانی که زمان، مکان و شخص عوض می‌شوند که بین 250 تا 350 کلمه طول دارد ولی برای افراد تخصصی گاهی به 500 کلمه نیز می‌رسد.

 2ـ در چانک ایده‌ها را به کوتاه‌ترین صورت ممکن تلخیص می‌نماییم به گونه‌ای که جامع و مانع  همچنین قابل فهم باشد.

 3ـ در چانک‌نویسی، مباحثی که ما را از Single Idea دور می‌کند، باید به چانکی دیگر ارجاع شود (به این معنی که در یک چانک درباره یک چیز بنویسیم).

3ـ تیترها (عناوین): باید توجه کرد که وقتی تیتر یا عبارت داریم همه آن را لینک نکنیم. Heakingها در بالای هر صفحه باید مطلقاً clear باشند که آن متن شامل چه چیزهایی می‌باشد یا راجع به چه چیزی است.

4ـ عناوین فرعی: اگر متن شما از 300 کلمه بیشتر باشد عنوان فرعی می‌تواند به خواستن کمک کند تا با شادابی و کارایی بیشتر متن را از طریق چشم اسکن کند.

5ـ حروف بزرگ‌تر: کلمات یا عباراتی که Bold می‌شوند می‌توانند خوانندگان را برای رسیدن به مطلب راهنمایی کنند.

6ـ فهرست‌ها (lists): (مثل عددگذاری خودکار word) 

محتوای متن (Text Context)

در وب تحصیلات مخاطب را  12 کلاس در نظر می‌گیرند لذا باید محتوای متن شامل موارد زیر باشد:

1ـ ایجاز (Breavity): یعنی کلمات غیرضروری حذف گردند و از استفاده از کلمات خست به خرج داد و نیز باید سادگی و بی‌تکلفی را در متن به کار گیریم.

 2ـ به کار بردن افعال معلوم (Active verb): در وب از وجه معلوم به جای مجهول استفاده می‌شود.

3ـ صراحت در بیان منظور: بدین معنا که باید صریح گفت همانگونه که مردم در گفتگوهای روزانه می‌گویند.

4ـ پرهیز از زواید / حشو / اطناب: به طوری که از وقت مخاطب کمال استفاده را بکنیم و از زیاده‌گویی بپرهیزیم.

نکاتی درباره لینک‌ها:

لینک باید توقع منطقی خواننده را برآورده کند و او از کلیک کردن بر روی آن نتیجه مطلوب را بگیرد. درج عنوان «click here» چندان درست نیست.

لینک‌ها باید دارای شرایط زیر باشند:

1ـ شکسته نباشند یعنی بر اثر کلیک آنها خطا رخ ندهد.

2ـ لینک شاخصی از محتوا باشد (به جای عبارت این جا را کلیک کنید می‌توان کلمه لینک شده را متناسب با متن آورد).

3ـ لینک می‌تواند کنش‌ها و عملکرد دیگران را جلوه دهد. مثلاً آوردن عبارت «گل‌های مهم فوتبال» برای لینک به جای عبارت «این جا را کلیک کنید».

4ـ با قیافه ظاهری لینک می‌توان نشان داد که با چه واکنش و عملکردی رو به رو خواهیم شد. مثلاً برای ارجاع دادن به یک موزیک می‌توان از علامت‌های قراردادی «پنل‌های ویدیو» استفاده کرد. و یا برای باز کردن فایل‌های «اکروبات ریدر» و «پاور پوینت» می‌توان از آیکون‌های بیانگر این نوع محتواها در لینک دادن استفاده کرد.

5ـ عبارت بیش از پنج کمله را نمی‌شود لینک داد. تغییر رنگ لینک برای مخاطب جالب است. ناخوانی لینک را مراقبت کنید.

گونه‌های رسانه‌های آنلاین ـ جلسه چهارم:

یادداشت‌برداری از کلاس دکتر یونس شکرخواه:

گونه‌های رسانه‌های آنلاین عبارتند از:

1ـ Text متن

2ـ Photo عکس

3ـ Graphic گرافیک

4ـ Audio صدا

5ـ Video ویدیو

در آنلاین عکس سه گونه به کار می‌رود:

1ـ Single (مشترک میان روزنامه‌های چاپی و آنلاین)

2ـ Gallery (در روزنامه‌های چاپی استفاده نمی‌شود).

3ـ Slide show (در روزنامه‌ها استفاده نمی‌شود). در این گونه با اینکه خود عکس‌ها متحرک هستند (یعنی یکی پس از دیگری بدون دخالت دست نمایش داده می‌شوند) و یا اینکه کاربر قادر است با در اختیار داشتن دکمه‌های کنترل به عکس بعدی، قبلی، آخرین عکس و یا اولین عکس برود.

گرافیک Graphic:

ثابت، دارای لوگو و تیتر است، بعضی گرافیک‌ها «ایلاستراسیون» هستند و اطاعات خاصی نمی‌دهند. اما Infographicها اطلاعات می‌دهند. اینفوگرافیک‌ها لزوماً در خبر استفاده نمی‌شوند. اما گونه Newsgraphic در خبر کاربرد دارند.

صدا Audio:

صداها در آنلاین ژورنالیسم سه حالت دارند:

1ـ Instant یا فوری

2ـ Loop که مثلاً آهنگ روی سایت را مدام تکرار می‌کند.

3ـ No Loop که صدای مورد نظر را بدون تکرار پخش می‌کند.

متن یا Text سه حالت دارد:

1ـ استاتیک: شبیه متن چاپی است که حرکت و تغییر ندارد و کاربران نمی‌توانند آن را تغییر دهند. این متن می‌تواند داخل یک باکس قرار گیرد که آن باکس متحرک است.

2ـ دینامیک: در این حالت متن قابلیت پنهان شدن و یا نمایش را داراست و همچنین اندازه حروف آن نیز تغییر می‌کند.

3ـ لینک: لینک ما را به اطلاعات موردی هدایت می‌کنند. این اطلاعات یا در خود سایت قرار دارند یا در سایت‌های دیگر. معمولاً رنگ متن لینک داده شده با متن عادی تفاوت دارد.

کاربران با سایت‌ها از پنج طریق تعامل می‌کنند:

1ـ از طریق Input‌: محلی که Text را وارد می‌کنیم. در این فرم‌ها اطلاعات مورد نظر را یا خودمان در باکس‌های خالی داده شده تایپ می‌کنیم (مانند نام خانوادگی و ...) یا اینکه از طریق «دکمه‌های رادیویی» مثلاً شهر مورد نظر را از فهرست داده شده انتخاب می‌کنیم. در حالت دیگر از «چک باکس»ها استفاده می‌کنیم. مثل زمانی که از ما می‌خواهند جنس زن یا مرد، یکی را علامت بزنیم. «لیست‌ها» نیز روشی دیگر برای انتخاب داده‌ها هستند. این فرم‌ها برای مواردی مانند امتحانات آنلاین، نظرسنجی‌ها، خرید کالاها و ... کاربرد دارند.

2ـ ایمیل Email

3ـ Discussion یک گفتگوی غیرهمزمان